Νέα δεδομένα από το έτος ενίσχυσης 2026 φέρνει η 3η τροποποίηση του πλαισίου για την Αιρεσιμότητα. Η απόφαση, που δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ Β’ 5201/18.08.2026, τροποποιεί την ισχύουσα απόφαση και επηρεάζει το πεδίο εφαρμογής των υποχρεώσεων, την αμειψισπορά και τη διαφοροποίηση των καλλιεργειών, τους ελέγχους, αλλά και τις διοικητικές κυρώσεις.
Το νέο πλαίσιο έχει ιδιαίτερη σημασία επειδή περιλαμβάνει συγκεκριμένες εξαιρέσεις για μικρότερες εκμεταλλεύσεις, αλλά και νέους κανόνες για όσους καλλιεργούν αρόσιμες εκτάσεις άνω των 10 εκταρίων. Παράλληλα, η ΑΑΔΕ αναλαμβάνει πλέον τον ρόλο του Οργανισμού Πληρωμών για τον έλεγχο συμμόρφωσης με τις υποχρεώσεις της Αιρεσιμότητας.
Ποιοι υπάγονται στην Αιρεσιμότητα
Στο πεδίο εφαρμογής εντάσσονται οι δικαιούχοι που λαμβάνουν άμεσες ενισχύσεις, ετήσιες ενισχύσεις βάσει των άρθρων 70, 71 και 72 του Κανονισμού (ΕΕ) 2021/2115, καθώς και συγκεκριμένες μορφές στήριξης που προβλέπονται από τους Κανονισμούς 228/2013 και 229/2013. Οι δικαιούχοι αυτοί οφείλουν να τηρούν τις υποχρεώσεις της Αιρεσιμότητας.
Η Αιρεσιμότητα περιλαμβάνει Κανονιστικές Απαιτήσεις Διαχείρισης και πρότυπα Καλής Γεωργικής και Περιβαλλοντικής Κατάστασης. Οι απαιτήσεις αφορούν, μεταξύ άλλων, το κλίμα και το περιβάλλον, τη δημόσια υγεία, την υγεία των φυτών και την καλή διαβίωση των ζώων.
Υπάρχει, ωστόσο, σημαντική ειδική πρόβλεψη για τις μικρότερες εκμεταλλεύσεις.
Έως 10 εκτάρια: Eξαίρεση από ελέγχους και κυρώσεις
Οι δικαιούχοι που έχουν εκμεταλλεύσεις με επιλέξιμη για τις ενισχύσεις έκταση που δεν υπερβαίνει τα 10 εκτάρια εξαιρούνται από τους ελέγχους της Αιρεσιμότητας. Η ίδια κατηγορία εξαιρείται και από τις κυρώσεις της Αιρεσιμότητας. Η ρύθμιση αυτή αφορά την επιλέξιμη έκταση για τις ενισχύσεις και όχι γενικά οποιοδήποτε μέγεθος που μπορεί να συνδέεται με την εκμετάλλευση.
Τι ισχύει για εκμεταλλεύσεις έως 30 εκτάρια
Ειδική εξαίρεση προβλέπεται και για το πρότυπο ΚΓΠΚ 7, που αφορά την αμειψισπορά ή τη διαφοροποίηση στην αρόσιμη γη. Από το έτος υποβολής αιτήσεων ΟΣΔΕ 2026 και μετά, εκμεταλλεύσεις με δηλωθείσα γεωργική έκταση έως 30 εκτάρια, δηλαδή το σύνολο αρόσιμης γης, μόνιμων καλλιεργειών και βοσκοτόπων, εξαιρούνται από τους ελέγχους και τις κυρώσεις του ΚΓΠΚ 7. Η εξαίρεση αυτή είναι διαφορετική από την εξαίρεση των εκμεταλλεύσεων έως 10 εκτάρια: έως 10 εκτάρια προβλέπεται εξαίρεση από τους ελέγχους και τις κυρώσεις της Αιρεσιμότητας συνολικά, ενώ έως 30 εκτάρια η ειδική εξαίρεση αφορά το ΚΓΠΚ 7.
ΚΓΠΚ 1: Τι γίνεται με τους μόνιμους βοσκοτόπους
Το ΚΓΠΚ 1 αφορά τη διατήρηση των μόνιμων βοσκοτόπων βάσει της αναλογίας τους προς τη συνολική γεωργική έκταση. Η αναλογία των εκτάσεων βοσκοτόπων προς τις γεωργικές εκτάσεις δεν πρέπει να μειωθεί περισσότερο από 10% σε εθνικό επίπεδο σε σχέση με την αναλογία του 2018. Εάν ξεπεραστεί το συγκεκριμένο όριο, οι γεωργοί που έχουν μετατρέψει βοσκοτόπους σε άλλες γεωργικές χρήσεις υποχρεούνται να επαναμετατρέψουν τις εκτάσεις σε βοσκότοπο κατά την επόμενη καλλιεργητική περίοδο.
Πώς γίνεται η παρακολούθηση
Η παρακολούθηση πραγματοποιείται κάθε χρόνο με βάση τα στοιχεία του ΟΣΔΕ. Υπάρχει μάλιστα μηχανισμός προειδοποίησης: όταν η εθνική αναλογία μειωθεί κατά 9%, ο Οργανισμός Πληρωμών προειδοποιεί προληπτικά τους γεωργούς που διαχειρίζονται βοσκοτόπους. Όταν η αναλογία μειωθεί σε ποσοστό άνω του 9,5%, οι γεωργοί που έχουν μετατρέψει βοσκοτόπους σε άλλες χρήσεις ειδοποιούνται ώστε να επαναμετατρέψουν τις εκτάσεις και να τις δηλώσουν ως βοσκότοπους στην επόμενη Ενιαία Αίτηση Ενίσχυσης.
Υπάρχει όμως και μια ανοχή: όταν η απόκλιση των εκτάσεων μόνιμων βοσκοτόπων παραμένει, σε απόλυτους όρους, μέσα στο 0,5% των εκτάσεων μόνιμων βοσκοτόπων του 2018, θεωρείται ότι η υποχρέωση του προτύπου έχει τηρηθεί. Οι εκτάσεις που επαναμετατρέπονται σε βοσκοτόπους προσμετρώνται ως βοσκότοποι από το πρώτο έτος της επαναμετατροπής και παραμένουν βοσκότοποι για τουλάχιστον πέντε συνεχόμενα έτη.
Τι συμβαίνει σε περίπτωση μη συμμόρφωσης
Όταν ο γεωργός δεν συμμορφώνεται με τις υποδείξεις του Οργανισμού Πληρωμών μετά την υπέρβαση του ορίου, η παράβαση χαρακτηρίζεται εκ προθέσεως, σοβαρή, μη μόνιμη και εκτός εκμετάλλευσης.
ΚΓΠΚ 7: Αμειψισπορά ή διαφοροποίηση
Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές αφορά τις εκμεταλλεύσεις με αρόσιμη έκταση άνω των 10 εκταρίων. Οι γεωργοί αυτών των εκμεταλλεύσεων υποχρεούνται, λαμβάνοντας υπόψη τις προβλεπόμενες εξαιρέσεις, να εφαρμόζουν είτε αμειψισπορά είτε διαφοροποίηση. Η επιλογή της πρακτικής γίνεται κάθε χρόνο σε ειδικό πεδίο της Ενιαίας Αίτησης Ενίσχυσης. Άρα, ο παραγωγός καλείται να επιλέξει κάθε χρόνο ανάμεσα στις δύο πρακτικές: 4Α – Αμειψισπορά ή 4Β – Διαφοροποίηση.
Η περίπτωση της αμειψισποράς
Με την επιλογή της αμειψισποράς, ο γεωργός πρέπει κάθε χρόνο να εφαρμόζει εναλλαγή καλλιεργειών από διαφορετικά βοτανικά γένη σε τουλάχιστον το 1/3 της αρόσιμης έκτασης. Στόχος είναι μέσα σε τρεις καλλιεργητικές περιόδους κάθε αγροτεμάχιο με αροτραία καλλιέργεια να έχει καλλιεργηθεί με τουλάχιστον δύο κύριες καλλιέργειες διαφορετικών βοτανικών γενών.
Για την εφαρμογή του κανόνα, η ετήσια αγρανάπαυση θεωρείται καλλιέργεια διαφορετικού βοτανικού γένους.
Υπάρχει επίσης ειδική δυνατότητα παράτασης του χρονικού περιθωρίου. Εάν ένα αγροτεμάχιο καλλιεργείται ανελλιπώς για τρία χρόνια με ενδιάμεση, δευτερεύουσα καλλιέργεια διαφορετικού γένους από την κύρια, το χρονικό περιθώριο αλλαγής της κύριας καλλιέργειας επεκτείνεται από τρία σε τέσσερα χρόνια.
Ποια αγροτεμάχια εξαιρούνται από την αμειψισπορά
Από την υποχρέωση της αμειψισποράς εξαιρούνται:
- τα αγροτεμάχια με πολυετείς καλλιέργειες,
- τα αγροτεμάχια με αγρωστώδη,
- άλλα ποώδη κτηνοτροφικά φυτά,
- η γη υπό αγρανάπαυση.
Σημαντικό είναι επίσης ότι η υποχρέωση αμειψισποράς συνδέεται με το ίδιο το αγροτεμάχιο, ακόμη και όταν αυτό δηλώνεται στην ΕΑΕ από διαφορετικούς δικαιούχους από χρονιά σε χρονιά. Για τον έλεγχο της εφαρμογής ως πρώτο έτος λαμβάνεται το 2024.
Η δεύτερη επιλογή: Διαφοροποίηση καλλιεργειών
Όποιος δεν επιλέξει αμειψισπορά μπορεί να εφαρμόσει ετήσια διαφοροποίηση. Εδώ οι απαιτήσεις διαφοροποιούνται ανάλογα με το μέγεθος της αρόσιμης γης.
Από 10 έως 30 εκτάρια αρόσιμης γης
Απαιτούνται τουλάχιστον δύο διαφορετικές καλλιέργειες.
Παράλληλα, η καλλιέργεια με τη μεγαλύτερη έκταση δεν μπορεί να καλύπτει περισσότερο από 75% της αρόσιμης γης.
Πάνω από 30 εκτάρια αρόσιμης γης
Απαιτούνται τουλάχιστον τρεις διαφορετικές καλλιέργειες.
Η μεγαλύτερη καλλιέργεια δεν μπορεί να καταλαμβάνει πάνω από 75% της αρόσιμης γης, ενώ οι δύο καλλιέργειες με τη μεγαλύτερη έκταση δεν μπορούν αθροιστικά να καλύπτουν πάνω από 95%. Και στην περίπτωση της διαφοροποίησης, η αγρανάπαυση θεωρείται καλλιέργεια.
Η κρίσιμη διάκριση: αρόσιμη έκταση και συνολική γεωργική έκταση
Ένα από τα σημεία που απαιτούν ιδιαίτερη προσοχή είναι ότι οι διαφορετικοί κανόνες χρησιμοποιούν διαφορετικό μέγεθος έκτασης.
Για την υποχρέωση ΚΓΠΚ 7 εξετάζεται η αρόσιμη έκταση. Έτσι, το όριο των 10 εκταρίων για την υποχρέωση εφαρμογής αμειψισποράς ή διαφοροποίησης αφορά την αρόσιμη γη.
Αντίθετα, η νέα εξαίρεση από τους ελέγχους και τις κυρώσεις του ΚΓΠΚ 7 αφορά τη δηλωθείσα γεωργική έκταση συνολικά, δηλαδή αρόσιμη γη, μόνιμες καλλιέργειες και βοσκοτόπους. Το συνολικό αυτό μέγεθος δεν πρέπει να υπερβαίνει τα 30 εκτάρια. Αυτή η διάκριση είναι καθοριστική για την κατανόηση του ποιος έχει υποχρέωση και ποιος εξαιρείται από ελέγχους και κυρώσεις.
Ποιος κάνει πλέον τους ελέγχους
Με τη νέα ρύθμιση, η ΑΑΔΕ ορίζεται ως αρμόδιος φορέας για τον έλεγχο συμμόρφωσης των δικαιούχων με τις υποχρεώσεις της Αιρεσιμότητας και ασκεί τις αρμοδιότητες που προβλέπονται από τον Κανονισμό (ΕΕ) 2021/2116. Όπου στο πλαίσιο αναφέρεται ΟΠΕΚΕΠΕ, νοείται πλέον ο Οργανισμός Πληρωμών.
Πώς πραγματοποιούνται οι έλεγχοι
Οι έλεγχοι μπορεί να είναι διοικητικοί ή επιτόπιοι. Κατά τη διαδικασία μπορούν να χρησιμοποιούνται η τηλεπισκόπηση, το σύστημα παρακολούθησης εκτάσεων ή άλλες υποστηρικτικές τεχνολογίες.
Τι σημαίνει μη συμμόρφωση για τις ενισχύσεις
Η μη τήρηση των απαιτήσεων και των προτύπων της Αιρεσιμότητας μπορεί να οδηγήσει σε διοικητικές κυρώσεις.
Οι κυρώσεις επιβάλλονται με μείωση ή αποκλεισμό του συνολικού ποσού των ενισχύσεων που έχουν χορηγηθεί ή πρόκειται να χορηγηθούν στον δικαιούχο για τις αιτήσεις ενίσχυσης που έχει υποβάλει ή θα υποβάλει κατά το ημερολογιακό έτος κατά το οποίο διαπιστώνεται η μη συμμόρφωση.
Η απόφαση προβλέπει ακόμη ότι οι μειώσεις ή οι αποκλεισμοί υπολογίζονται με βάση τις ενισχύσεις του συγκεκριμένου ημερολογιακού έτους και μπορεί να παρακρατηθούν σε επόμενο έτος, σύμφωνα με την προβλεπόμενη διάταξη του Κανονισμού 2021/2116.
Τι ισχύει τελικά για κάθε κατηγορία εκμετάλλευσης
Με βάση τις νέες διατάξεις, η εικόνα μπορεί να αποτυπωθεί ως εξής:
Έως 10 εκτάρια επιλέξιμης έκτασης για τις ενισχύσεις: Ο δικαιούχος εξαιρείται από τους ελέγχους της Αιρεσιμότητας και από τις κυρώσεις της Αιρεσιμότητας.
Έως 30 εκτάρια δηλωθείσας συνολικής γεωργικής έκτασης: H εκμετάλλευση εξαιρείται από τους ελέγχους και τις κυρώσεις που αφορούν ειδικά το ΚΓΠΚ 7.
Πάνω από 10 εκτάρια αρόσιμης γης: Eφαρμόζεται, με τις προβλεπόμενες εξαιρέσεις, είτε αμειψισπορά είτε διαφοροποίηση.
Αμειψισπορά: Eναλλαγή διαφορετικών βοτανικών γενών τουλάχιστον στο 1/3 της αρόσιμης έκτασης, με τους ειδικούς κανόνες τριετίας και τις προβλεπόμενες εξαιρέσεις.
Διαφοροποίηση 10–30 εκταρίων αρόσιμης γης:
Tουλάχιστον δύο καλλιέργειες και ανώτατο ποσοστό 75% για την κυρίαρχη καλλιέργεια.
Διαφοροποίηση άνω των 30 εκταρίων αρόσιμης γης:
Tουλάχιστον τρεις καλλιέργειες, με όριο 75% για τη μεγαλύτερη και 95% αθροιστικά για τις δύο μεγαλύτερες.
Οι βιοκαλλιεργητές και η ειδική πρόβλεψη
Οι γεωργοί που έχουν πιστοποιηθεί σύμφωνα με τον Κανονισμό (ΕΕ) 2018/848 θεωρείται ότι συμμορφώνονται με τα πρότυπα ΚΓΠΚ 1, 3, 4, 5, 6 και 7 για τις μονάδες βιολογικής παραγωγής και τις μονάδες παραγωγής υπό μετατροπή της εκμετάλλευσής τους, όπως ορίζονται στον συγκεκριμένο Κανονισμό. Πρόκειται για ειδική πρόβλεψη που διαφοροποιεί τη μεταχείριση των πιστοποιημένων βιολογικών μονάδων ως προς συγκεκριμένα πρότυπα της Αιρεσιμότητας.
Παρεκκλίσεις σε ακραίες συνθήκες
Το πλαίσιο προβλέπει επίσης δυνατότητα παρέκκλισης από την εφαρμογή των προτύπων ΚΓΠΚ σε περιπτώσεις αντίξοων καιρικών συνθηκών, ασθενειών φυτών ή προσβολών από επιβλαβείς οργανισμούς, όταν οι συνθήκες αυτές εμποδίζουν τους δικαιούχους να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις σε ένα συγκεκριμένο έτος. Η δυνατότητα αυτή μπορεί να εφαρμοστεί από τις αρμόδιες υπηρεσίες που ορίζονται στην απόφαση.
Από πότε εφαρμόζονται οι αλλαγές
Το νέο πλαίσιο εφαρμόζεται από το έτος ενίσχυσης ΕΑΕ 2026.
Ειδικά για την εξαίρεση του ΚΓΠΚ 7 στις εκμεταλλεύσεις έως 30 εκτάρια, η απόφαση ορίζει ρητά ότι ισχύει από το έτος υποβολής αιτήσεων ΟΣΔΕ 2026 και μετά.
Δείτε εδώ όλη την απόφαση