“Μόνο για την αντιμετώπιση των συνεπειών της πανδημίας διατέθηκε χωρίς προηγούμενο, ποσό ύψους 125 εκατομμυρίων ευρώ αποκλειστικά για την ελιά, μαζί με ενισχύσεις de minimis”, απάντησε στην με αριθμό 743/20-4-2026 επίκαιρη ερώτηση δεύτερου κύκλου του Βουλευτή Ηρακλείου της Κ.Ο. ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΟ ΚΟΜΜΑ ΕΛΛΑΔΑΣ κ. Εμμανουήλ Συντυχάκη προς τον υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων με θέμα: «Άμεσα μέτρα στήριξης των ελαιοπαραγωγών της Κρήτης που πλήττονται από την ακαρπία λόγω ανομβρίας και την ακρίβεια», ο ΥφΑΑΤ Γιάννης Ανδριανός στη βουλή.
“Η στήριξη της ελαιοκαλλιέργειας έχει πράγματι αποτελέσει, και δικαίως, πολλές φορές αντικείμενο συζήτησης στο πλαίσιο του κοινοβουλευτικού ελέγχου. Η ελιά είναι εμβληματικό προϊόν για την Ελλάδα, για την Κρήτη, όπως και για πολλές περιοχές της χώρας. Η ελαιοκαλλιέργεια είναι βασικός πυλώνας εισοδήματος, απασχόλησης και τοπικής ζωής. Γι’ αυτό λοιπόν και βρίσκεται σταθερά στο επίκεντρο των πολιτικών και των παρεμβάσεων του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων τόσο για την αντιμετώπιση μόνιμων φαινομένων, όπως είναι η κλιματική αλλαγή, όσο και για την αντιμετώπιση έκτακτων κρίσεων, όπως είναι η ενεργειακή κρίση και η αύξηση του κόστους παραγωγής.
Σε ό,τι αφορά το πεδίο αρμοδιοτήτων του Υπουργείου, καθώς στην ερώτησή σας περιλαμβάνονται και ζητήματα αρμοδιότητας άλλων φορέων, θυμίζω ότι τα προηγούμενα χρόνια η ελιά στηρίχθηκε με σημαντικούς πόρους. Μόνο για την αντιμετώπιση των συνεπειών της πανδημίας διατέθηκε χωρίς προηγούμενο, ποσό ύψους 125 εκατομμυρίων ευρώ αποκλειστικά για την ελιά, μαζί με ενισχύσεις de minimis. Υπενθυμίζω, ακόμη, ότι στο Εθνικό Στρατηγικό Σχέδιο της ΚΑΠ εντάχθηκαν οικολογικά σχήματα εστιασμένα στην ελαιοκαλλιέργεια. Παράλληλα, λειτουργεί το τομεακό πρόγραμμα ελιάς και ελαιολάδου, καθώς και το πρόγραμμα δακοκτονίας, το οποίο αποτελεί βασικό εργαλείο προστασίας της παραγωγής.
Για το 2025, ο συνολικός προϋπολογισμός του προγράμματος δακοκτονίας ανέρχεται σε 38.873. 864 ευρώ. Από αυτά, τα 16.033.406 ευρώ κατευθύνονται στην Κρήτη, δηλαδή ποσοστό 41,2% του συνολικού προϋπολογισμού στο πλαίσιο ειδικής πρόβλεψης, λόγω των ευνοϊκών συνθηκών που υπάρχουν στην Κρήτη για την ανάπτυξη του εντόμου. Επισημαίνω, ακόμη, ότι μετά από σχετική μου πρόταση, η προμήθεια των σχετικών φαρμάκων για πρώτη φορά γίνεται 2+1 χρόνια αντί για 1 έτος, όπως γινόταν μέχρι πρότινος, ώστε να διασφαλιστεί μακροπρόθεσμα η επάρκεια -κάτι πολύ σημαντικό- δεδομένων των ιδιαίτερων συνθηκών της Κρήτης. Σημαντική εξέλιξη ήταν, επίσης, η πρόσφατη καταχώριση του ελαιολάδου «Κρήτη» ως προστατευόμενης γεωγραφικής ένδειξης, μια σημαντική εθνική επιτυχία και μια ουσιαστική δικαίωση για τους παραγωγούς της Κρήτης.
Θυμίζω, ακόμη, τα οριζόντια μέτρα στήριξης του πρωτογενούς τομέα που ωφελούν και την ελαιοκαλλιέργεια, το χαμηλό τιμολόγιο αγροτικού ρεύματος, τον μειωμένο συντελεστή ΦΠΑ σε αγροεφόδια, την επιστροφή του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στο αγροτικό πετρέλαιο και μάλιστα στην αντλία από τον Νοέμβριο, την επιδότηση πετρελαίου κίνησης, καθώς και την επιδότηση 15% επί της αξίας των τιμολογίων αγοράς λιπασμάτων από 15 Μαρτίου και μάλιστα με παράταση, με εντολή του ίδιου του Πρωθυπουργού, και τον Αύγουστο του 2026. Αυτά τα μέτρα δεν εξαφανίζουν βεβαίως το αυξημένο κόστος παραγωγής, το περιορίζουν όμως στην πράξη και αποδεικνύουν ότι η Κυβέρνηση εξαντλεί τα διαθέσιμα εργαλεία για να στηρίξει τον παραγωγό”, ανέφερε ο υφυπουργός.
Για το νερό
“Σε σχέση με τη λειψυδρία, που πράγματι αποτελεί σοβαρό πρόβλημα σε αρκετές περιοχές της χώρας και ειδικά στην Κρήτη, δεν είναι ένα πρόβλημα που λύνεται από τη μια στιγμή στην άλλη, αλλά γίνονται υποδομές, φορολογική διαχείριση υδάτων, προσαρμογή της γεωργίας στη νέα κλιματική πραγματικότητα και συνεργασία όλων των εμπλεκομένων. Είμαστε, λοιπόν, σε αυτό το πλαίσιο και δουλεύουμε. Ο συνολικός σχεδιασμός για την ολοκληρωμένη διαχείριση των υδάτων αποτελεί αρμοδιότητα της οικείας αποκεντρωμένης διοίκησης και του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας. Το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, όμως, συμβάλλει από τη δική του πλευρά προωθώντας την προσαρμογή της γεωργίας στην ελληνική πολιτική για τα ύδατα”, σημείωσε ο υφυπουργός.
“Επανέρχομαι, κύριε συνάδελφε, κατ’ αρχάς στο ζήτημα της λειψυδρίας. Η απάντηση σε αυτό το πρόβλημα πρέπει να είναι στρατηγική με υποδομές, αξιοποίηση της τεχνολογίας και καλύτερη διαχείριση των διαθέσιμων φυσικών πόρων. Αυτό σημαίνει αξιοποίηση της ευφυούς γεωργίας, ώστε να μειώνονται οι ανάγκες σε νερό. Σημαίνει επίσης εγγειοβελτιωτικά έργα, όπως οι νέοι ταμιευτήρες και τα σύγχρονα αρδευτικά δίκτυα, έργα που προχωράμε.
Βεβαίως, ο σχεδιασμός και η προτεραιοποίηση των αναγκών είναι αρμοδιότητα της περιφέρειας και η υλοποίηση των έργων ανήκει στο Υπουργείο Υποδομών. Το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων έχει, κυρίως, χρηματοδοτικό ρόλο. Στο πλαίσιο, λοιπόν, αυτό αξιοποιούμε κάθε εργαλείο διαθέσιμο, όπως το «Ύδωρ 2.0» και την παρέμβαση Π3-73-1.1 του Εθνικού Στρατηγικού Σχεδίου της ΚΑΠ. Ήδη έχουν ενταχθεί και υλοποιούνται στην Κρήτη και μάλιστα στην ανατολική Κρήτη έργα με συνολικό προϋπολογισμό ένταξης 69 εκατομμυρίων ευρώ. Παράλληλα, είκοσι ένα νέα έργα βρίσκονται σε στάδιο αξιολόγησης στο πλαίσιο της τελευταίας πρόσκλησης του στρατηγικού σχεδίου της ΚΑΠ 2023-2027.
Αυτή, λοιπόν, είναι η στρατηγική μας για τη λειψυδρία όχι αποσπασματικά μέτρα εντυπώσεων, αλλά παρεμβάσεις που μπορούν να δημιουργήσουν μόνιμα αποτελέσματα, να μετριάσουν τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής και να στηρίξουν έναν ανταγωνιστικό και βιώσιμο πρωτογενή τομέα.
Κατανοώ, βεβαίως, ότι οι υποδομές χρειάζονται χρόνο, ενώ οι παραγωγοί αντιμετωπίζουν άμεση πίεση. Η μειωμένη παραγωγή ιδίως όταν συνδέεται με φαινόμενα, όπως η ακαρπία, δημιουργεί πραγματικό πρόβλημα εισοδήματος. Ξέρουμε ότι με το ισχύον πλαίσιο ο ΕΛΓΑ δεν μπορεί να αποζημιώσει την ακαρπία, γι’ αυτό λοιπόν και δρομολογούμε τον εκσυγχρονισμό του ασφαλιστικού πλαισίου.
Είναι δύσκολο και απαιτητικό εγχείρημα, αλλά αναγκαίο. Γνώμονάς μας είναι ένα σύστημα που ανταποκρίνεται καλύτερα στη νέα κλιματική πραγματικότητα, καλύπτει νέα ζημιογόνα αίτια, αξιοποιεί σύγχρονα εργαλεία ασφάλισης και δίνει μεγαλύτερη ασφάλεια στον παραγωγό. Στο μεταξύ, βεβαίως, παρακολουθούμε την εξέλιξη της καλλιέργειας, συγκεντρώνουμε στοιχεία, αξιολογούμε το πρόβλημα και εξετάζουμε πιθανά χρηματοδοτικά εργαλεία οικονομικής ενίσχυσης, πάντοτε μέσα στο θεσμικά εγκεκριμένο και δημοσιονομικά οριοθετημένο πλαίσιο. Ειδικά για το 2025 ακόμη συγκεντρώνεται το σύνολο των στοιχείων και αιτημάτων για όλες τις καλλιέργειες και για όλη τη χώρα. Μόλις υπάρχει πλήρης εικόνα, θα είμαστε σε θέση να δούμε πού μπορούν να κατευθυνθούν οι διαθέσιμοι πόροι.
Σε σχέση, τέλος, με ζητήματα που αναφέρατε στην ερώτησή σας, αλλά εκφεύγουν της αρμοδιότητας του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, όπως οι φορολογικές υποχρεώσεις, οφειλές και μέτρα αναγκαστικής εκτέλεσης, πρέπει και εδώ να είμαστε θεσμικά ακριβείς. Το ειδικό πλαίσιο αναστολής λόγω θεομηνιών εφαρμόζεται στις περιπτώσεις που ο νόμος ορίζει ρητά και η μείωση παραγωγής λόγω ανομβρίας ή δάκου δεν εμπίπτει αυτομάτως σε αυτό.
Παράλληλα, όμως, υπάρχουν ειδικές σημαντικές δικλίδες προστασίας. Οι βασικές αγροτικές ενισχύσεις της ΚΑΠ δεν κατάσχονται, δεν παρακρατούνται και δεν συμψηφίζονται μέχρι του ποσού των 7.500 ευρώ ετησίως μετά την καταβολή τους, ενώ υπάρχουν επίσης διαθέσιμα εργαλεία ρύθμισης οφειλών, όπως ο εξωδικαστικός μηχανισμός για όσους παραγωγούς αντιμετωπίζουν πίεση στις υποχρεώσεις τους. Αυτό που μπορώ να πω με βεβαιότητα, κύριε συνάδελφε, είναι ότι κάθε μέρα εξαντλούμε κάθε δυνατότητα στήριξης των παραγωγών με σοβαρότητα, τεκμηρίωση και σεβασμό στον κόπο τους”, είπε ο ΥφΑΑΤ καταλήγοντας.