Υψηλά επίπεδα της χημικής ουσίας τριφθοροξικό οξύ (TFA), μιας εξαιρετικά ανθεκτικής ουσίας της ομάδας των PFAS, εντοπίστηκαν σε καθημερινά προϊόντα δημητριακών που καταναλώνονται σε ολόκληρη την Ευρώπη, σύμφωνα με νέα πανευρωπαϊκή έρευνα του Pesticide Action Network Europe (PAN Europe). Στόχος της έρευνας ήταν η αποτύπωση της έκθεσης των πολιτών σε PFAS μέσω βασικών τροφίμων και η αξιολόγηση πιθανών επιπτώσεων στη δημόσια υγεία.
Η έρευνα, με τίτλο «Unseen and Unregulated: TFA, the ‘forever chemical’ in Europe’s Cereals», αποτελεί την πιο ολοκληρωμένη αποτίμηση σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης για την παρουσία του TFA σε τρόφιμα δημητριακών. Αναλύθηκαν συνολικά 66 συμβατικά προϊόντα από 16 ευρωπαϊκές χώρες, όπως ψωμί, ζυμαρικά, δημητριακά πρωινού, μπισκότα, κρουασάν, νιφάδες και αλεύρι.
Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της μελέτης, το TFA ανιχνεύθηκε στο 81,8% των δειγμάτων, με μέση συγκέντρωση 78,9 μg/kg και τιμές που έφτασαν έως και τα 360 μg/kg. Ιδιαίτερα αυξημένα επίπεδα καταγράφηκαν σε προϊόντα με βάση το σιτάρι, τα οποία ήταν κατά μέσο όρο 7,7 φορές πιο επιβαρυμένα σε σύγκριση με προϊόντα άλλων δημητριακών.
Παράλληλα, τα επίπεδα TFA που ανιχνεύθηκαν στα τρόφιμα ήταν κατά μέσο όρο 107 φορές υψηλότερα από εκείνα που έχουν καταγραφεί στο πόσιμο νερό, γεγονός που αναδεικνύει τη διατροφή —και όχι μόνο το νερό— ως βασική οδό ανθρώπινης έκθεσης σε αυτή την «παντοτινή» χημική ουσία. Σημειώνεται ότι το 81,8% των δειγμάτων υπερέβη το προεπιλεγμένο ανώτατο όριο υπολειμμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης για ουσίες τοξικές στην αναπαραγωγή ή με ενδοκρινική δράση.
Το TFA αποτελεί προϊόν διάσπασης PFAS φυτοφαρμάκων που χρησιμοποιούνται στη γεωργία, καθώς και φθοριούχων αερίων (F-gases). Χαρακτηρίζεται από εξαιρετική σταθερότητα και υψηλή κινητικότητα στο περιβάλλον, ενώ η επιστημονική τεκμηρίωση το συνδέει με επιπτώσεις στην αναπαραγωγική υγεία, το ενδοκρινικό σύστημα και την ανάπτυξη, με παιδιά και εγκύους να θεωρούνται ιδιαίτερα ευάλωτες ομάδες.
Στην πανευρωπαϊκή αυτή έρευνα συμμετείχαν περιβαλλοντικές και επιστημονικές οργανώσεις από 16 χώρες. Το ECOCITY συνέβαλε στη συλλογή και αποστολή δειγμάτων δημητριακών από την ελληνική αγορά, στο πλαίσιο της συνεργασίας του με το δίκτυο του PAN Europe και της διαχρονικής του δράσης για την ανάδειξη της χημικής ρύπανσης ως ζητήματος δημόσιας υγείας.
Το PAN Europe και οι συμμετέχουσες οργανώσεις καλούν τους ευρωπαϊκούς θεσμούς να προχωρήσουν στη θέσπιση αυστηρότερων ορίων ασφάλειας για το TFA, στη συστηματική παρακολούθησή του στα τρόφιμα και στον περιορισμό και την απαγόρευση των PFAS φυτοφαρμάκων, με γνώμονα την προστασία της δημόσιας υγείας.