Η μεγαλύτερη αλλά και πιο αμφιλεγόμενη εμπορική συμφωνία που έχει υπογραφεί ποτέ στην Ευρώπη τελικά εγκρίθηκε την Παρασκευή, μετά από 25 χρόνια διαπραγματεύσεων, και παρά τις οργισμένες κινητοποιήσεις και αντιδράσεις των ευρωπαίων αγροτών στις Βρυξέλλες, αλλά σε άλλες χώρες με αυξημένο αγροτικό πληθυσμό όπως η Γαλλία και η Πολωνία.
Η πρωθυπουργός της Ιταλίας το έκανε ξανά. Η Τζιόρτζια Μελόνι είδε προς τα πού φυσούσε ο πολιτικός άνεμος και, απειλώντας να υποστηρίξει τη γαλλική αντιπολίτευση στη συμφωνία, κατάφερε να αποσπάσει επιδέξια παραχωρήσεις της τελευταίας στιγμής για τους Ιταλούς αγρότες.
Υπάρχουν όμως και μερικά μειονεκτήματα. Οι δασμοί, που σήμερα ανέρχονται σε 35%, δεν θα μειωθούν αμέσως. Κατόπιν αιτήματος της Βραζιλίας, η οποία διαθέτει δική της αυτοκινητοβιομηχανία, η άρση των εμπορικών φραγμών θα γίνει σταδιακά. Τα ηλεκτρικά οχήματα θα τύχουν προνομιακής μεταχείρισης, ένας τομέας στον οποίο η Ευρώπη υστερεί.
Η Mercosur είναι μια γλυκόπικρη νίκη για την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν. Από τη στιγμή που σύναψε τη συμφωνία με τους ηγέτες της Mercosur πριν από περισσότερο από έναν χρόνο, η ομάδα της έχει καταβάλει κάθε δυνατή προσπάθεια για να ικανοποιήσει τις απαιτήσεις των σκεπτικιστών και να δημιουργήσει την πολύ σημαντική ειδική πλειοψηφία που τελικά υλοποιήθηκε την Παρασκευή. Αναμένεται ένας γύρος θριάμβου την επόμενη εβδομάδα, όταν η επικεφαλής της Κομισιόν θα ταξιδέψει στην Παραγουάη για να υπογράψει τη συμφωνία.
Κανένας υψηλόβαθμος πολιτικός δεν ήταν πιο σταθερός στην αντίθεσή του προς τη συμφωνία εμπορίου από τον πρόεδρο της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν, ο οποίος, υπό τεράστια εσωτερική πολιτική πίεση, αντιτάχθηκε σταθερά στη συμφωνία. Δεν αποτελεί λοιπόν έκπληξη το γεγονός ότι η Γαλλία ένωσε τις δυνάμεις της με την Πολωνία, την Αυστρία, την Ιρλανδία και την Ουγγαρία για να ψηφίσει χωρίς επιτυχία κατά της Mercosur.
Λίγες μέρες πριν από την αποστολή των ΗΠΑ να απαγάγουν τον εκλεγμένο πρόεδρο της Βενεζουέλας Νικολά Μαδούρο και να τον παραπέμψουν σε δίκη στη Νέα Υόρκη, η συμφωνία με την Mercosur δείχνει τελικά ότι η Ευρώπη δεν στερείται της ήπιας δύναμης να συνεργαστεί εποικοδομητικά με ομοϊδεάτες εταίρους — αν έχει την ευφυΐα να την αξιοποιήσει έξυπνα.
Κάθε εμπορική συμφωνία πρέπει να θεωρείται ως μια πρόταση που ωφελεί και τις δύο πλευρές, και αυτό δεν είναι ακριβώς ο τρόπος με τον οποίο λειτουργεί ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ και η τέχνη του γεωπολιτικού εκβιασμού.
Έχει επίσης το παρεπόμενο όφελος της ενίσχυσης των αντιπάλων του — συμπεριλαμβανομένου του προέδρου της Βραζιλίας και επικεφαλής της Mercosur Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα — ο οποίος έδειξε εξαιρετική υπομονή καθώς περίμενε την ΕΕ να συντονιστεί (και καλλιέργησε μια δημόσια φιλία με τον Μακρόν, ακόμη και όταν οι εμπορικές διαπραγματεύσεις είχαν φτάσει σε αδιέξοδο).
Κίνα
Η Κίνα έχει επεκτείνει τις εξαγωγές της προς τη Λατινική Αμερική, ιδίως προς τη Βραζιλία, κατά τη διάρκεια των δεκαετιών που η ΕΕ διαπραγματευόταν τη συμφωνία εμπορίου με την Mercosur.
Η συμφωνία ΕΕ-Mercosur αποτελεί μια ευκαιρία για την Ευρώπη να ανακτήσει μέρος του μεριδίου της στην αγορά, ιδίως σε ανταγωνιστικούς τομείς όπως η αυτοκινητοβιομηχανία, τα μηχανήματα και η αεροπορία.
Η συμφωνία ενισχύει επίσης τη θέση της ΕΕ στην κορυφή όσον αφορά τις άμεσες επενδύσεις, έναν τομέα στον οποίο οι ευρωπαϊκές εταιρείες εξακολουθούν να υπερέχουν των κινεζικών ανταγωνιστών τους.
Από πολιτική άποψη, η Κίνα έχει καταφέρει σε κάποιο βαθμό να απομακρύνει χώρες όπως η Βραζιλία από τις δυτικές θέσεις, για παράδειγμα μέσω της ομάδας BRICS, που αποτελείται από τη Βραζιλία, τη Ρωσία, την Ινδία, την Κίνα και τη Νότια Αφρική, καθώς και άλλες αναπτυσσόμενες οικονομίες. Επειδή η συμφωνία δεν αφορά μόνο το εμπόριο, αλλά δημιουργεί και βαθύτερη πολιτική συνεργασία, ο Λούλα και οι ομόλογοί του από τη Mercosur συνδέονται στενότερα με την Ευρώπη.
Το τροπικό δάσος του Αμαζονίου
Δυστυχώς, για το παγκόσμιο οικοσύστημα, η Mercosur σημαίνει ένα πράγμα, αντιγράφοντας τον Τραμπ και το περίφημο drill, baby, drill: Burn, baby, burn, δηλαδή κάψτε, μωρό μου, κάψτε.
Οι βοσκότοποι που τροφοδοτούν τα κοπάδια της Βραζιλίας έρχονται σε βάρος του τροπικού δάσους της χώρας, που κάποτε ήταν εκτεταμένο, αλλά τώρα συρρικνώνεται. Με απλά λόγια, περισσότερο βόειο κρέας για την Ευρώπη σημαίνει λιγότερα δέντρα για τον κόσμο. Δεν είναι όλα άσχημα νέα για το κλίμα. Η εμπορική συμφωνία περιλαμβάνει τόσο υποχρεωτικά μέτρα προστασίας κατά της παράνομης αποψίλωσης των δασών, όσο και δέσμευση των υπογραφόντων μερών στην Συμφωνία του Παρισιού για το Κλίμα.