Το πρώτο βήμα για τον ολιστικό σχεδιασμό με στόχο την πιο αποτελεσματική διαχείριση των υδατικών πόρων της χώρας για την ύδρευση, την άρδευση και την αποχέτευση υλοποιεί το νομοσχέδιο του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας με τίτλο «Επέκταση αρμοδιοτήτων της Εταιρείας Υδρεύσεως και Αποχετεύσεως Ύδρευσης και Αποχέτευσης Πρωτευούσης και της Εταιρείας Ύδρευσης και Αποχέτευσης Θεσσαλονίκης, ενίσχυση της Ρυθμιστικής Αρχής Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων, ρυθμίσεις για τον Οργανισμό Διαχείρισης Υδάτων Θεσσαλίας Ανώνυμη Εταιρεία και λοιπές διατάξεις», που τέθηκε από σήμερα, Παρασκευή 10 Ιουλίου έως και την Δευτέρα 20 Ιουλίου σε πρόσθετη δημόσια διαβούλευση.Διασφαλίζουμε πλήρως τα δικαιώματα των εργαζομένων. Οι εργαζόμενοι των ΔΕΥΑ και των ΟΕΒ μεταφέρονται σε ΕΥΔΑΠ/ΕΥΑΘ με τα ίδια δικαιώματα. Στην περίπτωση των δημοτικών υπηρεσιών, επιλέγει ο Δήμος ποιοι θα μεταφερθούν, ανάλογα με τις ανάγκες του.Οικονομίες κλίμακας: Μέσω της ενιαίας διαχείρισης του νερού, επιτυγχάνονται οικονομίες κλίμακος και προτεραιοποιούνται τα έργα εκείνα που πραγματικά είναι απαραίτητα και ωφελούν συνδυαστικά τις περιοχές που καλύπτονται από την μεταρρύθμιση, λαμβάνοντας υπόψιν τόσο τις υδρευτικές όσο και τις αρδευτικές ανάγκες των περιοχών αυτών.
Χρηματοδοτικά εργαλεία: απελευθερώνονται σημαντικοί πόροι για την υλοποίηση όλων των απαραίτητων έργων υποδομής αφού και οι δύο αυτοί δημόσιοι πάροχοι έχουν απρόσκοπτη πρόσβαση σε διεθνή και ευρωπαϊκά κεφάλαια, μέσω της δυνατότητας πρόσβασης σε χρηματοοικονομικά μέσα με ευνοϊκούς όρους.
Ανθρώπινο κεφάλαιο: ΕΥΔΑΠ/ΕΥΑΘ έχουν τη δυνατότητα να προσλαμβάνουν τα απαραίτητα στελέχη και εργαζομένους με πολύ πιο ευέλικτες διαδικασίες, μετά τις πρόσφατες νομοθετικές ρυθμίσεις.
Νέες προκλήσεις: μεγαλύτερη ευχέρεια αντιμετώπισης των νέων απαιτήσεων της Ευρωπαϊκής Οδηγίας για το Πόσιμο Νερό (ΕΕ) 2020/2184 και της Ευρωπαϊκής Οδηγίας για τα Λύματα (ΕΕ) 2024/3019.
Τιμολόγηση: Ενιαία τιμολόγηση με διαφάνεια, στην βάση της ανταποδοτικότητας των έργων και υπό την εποπτεία της ΡΑΑΕΥ.
Ποιο το όφελος τοπικών κοινωνιών και πολιτών από τη μεταρρύθμιση;
Η μεταρρύθμιση είναι πολιτικά, νομικά και λειτουργικά ώριμη: πολιτικά η προσέγγιση αυτή έχει συζητηθεί και δημοσιοποιηθεί, υπήρξε εκτεταμένη διαβούλευση με τους δήμους και φορείς, εξασφαλίζοντας σύγκλιση. Υπάρχει νομική ασφάλεια, συνταγματική τεκμηριωμένη με σεβασμό στην σχετική απόφαση ΣτΕ και την αρχή της οικονομικής αυτοτέλειας.
Επιπλέον, οδηγεί σε χαμηλότερα τιμολόγια, αφού η στρατηγική διαχείριση, ο ενιαίος προγραμματισμός και ο μακροπρόθεσμος σχεδιασμός των επενδύσεων οδηγεί σε είναι βελτιστοποίηση των κεφαλαιουχικών επενδύσεων και κατ’ επέκταση της οικονομικής επιβάρυνσης των ωφελούμενων (π.χ. όχι δύο φράγματα σε δύο γειτονικές περιοχές, αλλά ένα μεγαλύτερο που καλύπτει και τις δύο).
Παράλληλα, έχει δρομολογηθεί η ομαλή μετάβαση με την ενεργό συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών στη νέα διοικητική δομή των ΕΥΔΑΠ και ΕΥΑΘ. Κάθε Δήμος εκτός Αττικής, καθώς και οι Δήμοι της Π.Ε. Χαλκιδικής, και οι Δήμοι Λαγκαδά και Βόλβης ορίζουν Ειδικό Συντονιστή ως σύνδεσμο με τις ΕΥΔΑΠ και ΕΥΑΘ. Η ΠΕΔ Στερεάς Ελλάδας ορίζει ένα μέλος στο ΔΣ της ΕΥΔΑΠ. Η επιλογή αυτή εξασφαλίζει την ενσωμάτωση της τοπικής τεχνογνωσίας στα νέα δεδομένα και τη συναινετική διαδικασία αποφάσεων μεταξύ ΕΥΔΑΠ/ΕΥΑΘ και τοπικών κοινωνιών.
Η αμεσότητα και η τοπικότητα των υπηρεσιών ύδρευσης παραμένουν και ενισχύονται. Αρχικά το προσωπικό που θα μεταφερθεί με την μεταρρύθμιση στην ΕΥΔΑΠ / ΕΥΑΘ θα συνεχίσει να προσφέρει τις υπηρεσίες που προσφέρει μέχρι σήμερα εντός της Περιφερειακής Ενότητα που ανήκει, διασφαλίζοντας από την πρώτη ημέρα την ομαλή συνέχιση της λειτουργίας και την μεταφορά τεχνογνωσίας σχετικά με τα τοπικά δίκτυα. Παράλληλα θα δημιουργηθούν επιμέρους διευθύνσεις και τμήματα της ΕΥΔΑΠ για την ύδρευση και την άρδευση και θα ενισχυθεί η παρουσία της εταιρείας στις περιοχές που επεκτείνεται. Θα δημιουργηθεί ένα λειτουργικό σύστημα με τοπική παρουσία ώστε η παροχή των υπηρεσιών που θα λαμβάνουν οι πολίτες, να συμβαδίζει με τα επίπεδα ποιότητας που ορίζει η ΡΑΑΕΥ.
Τι γίνεται με τους εργαζόμενους των παρόχων;
Όλοι οι εργαζόμενοι των ΔΕΥΑ, ανεξαρτήτως εργασιακού καθεστώτος, μεταφέρονται σε ΕΥΔΑΠ/ΕΥΑΘ με το μισθολογικό καθεστώς των εργαζομένων στις δύο εταιρείες. Ως προς τους δημοτικούς υπαλλήλους, ο Δήμος θα αποφασίσει ποιοι υπάλληλοι θα μετακινηθούν, καθώς κάποιοι εξ αυτών εξυπηρετούν ευρύτερες ανάγκες του Δήμου. Ο τόπος εργασίας των υπαλλήλων παραμένει εντός των ορίων της Περιφερειακής Ενότητας στην οποία εργάζονταν πριν από την απορρόφηση, με εξαίρεση την περίπτωση συναίνεσης του υπαλλήλου.
Τι θα γίνει με την τιμή του νερού;
Η τιμή του νερού της ΕΥΔΑΠ στην Αττική, σήμερα, είναι, μαζί με της Βουδαπέστης, η χαμηλότερη σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ η ΕΥΑΘ έχει μία από τα πιο χαμηλές τιμές επίσης. Οι οικονομίες κλίμακας, η αυξημένη τεχνογνωσία που θα οδηγήσει σε μείωση των διαρροών και του μη τιμολογούμενου νερού, καθώς και ο στρατηγικός προγραμματισμός των απαιτούμενων έργων, αποτελούν εχέγγυα για τη διασφάλιση χαμηλής τιμής για όλους, μαζί με υψηλού επιπέδου υπηρεσίες ύδρευσης και αποχέτευσης. Η ενίσχυση των υποδομών, η μείωση των απωλειών και η καλύτερη αξιοποίηση των διαθέσιμων πόρων συμβάλλουν στη συγκράτηση του κόστους, διασφαλίζοντας ότι το νερό θα παραμείνει ένα προσιτό, ποιοτικό και αξιόπιστο δημόσιο αγαθό για όλους.
Γιατί, εκτός από ιδιαίτερα ανταγωνιστική τιμή, το νερό της ΕΥΔΑΠ είναι και το ποιοτικότερο στην Ευρώπη.
Τι θα γίνει με την ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών;
Η ΕΥΔΑΠ και η ΕΥΑΘ παρέχουν εξαιρετικής ποιότητας πόσιμο νερό μέσα από την κατάλληλη επεξεργασία του σε σύγχρονες Μονάδες Επεξεργασίας Νερού, υπό την επίβλεψη εξαιρετικά κατηρτισμένου επιστημονικά και τεχνικά προσωπικού και μέσα από τους συνεχείς ελέγχους της ποιότητας, σύμφωνα με τις προβλέψεις της αναθεωρημένης Οδηγίας για το πόσιμο νερό. Παράλληλα, οι εταιρείες αυτές έχουν μεγάλη εμπειρία και τεχνογνωσία στη διαχείριση εγκαταστάσεων επεξεργασίας λυμάτων, διασφαλίζοντας τη συνεχή ορθή λειτουργία τους που είναι αναγκαία για την προστασία της δημόσιας υγείας και του περιβάλλοντος. Λειτουργία που απαιτεί εξειδικευμένο προσωπικό και τεχνογνωσία, η προσέλκυση και η πρόσληψη των οποίων δεν είναι εύκολη λόγω του υφιστάμενου πλαισίου. Εάν, δε, ληφθεί υπόψιν ότι σε πολλές περιοχές υπάρχουν έργα βιολογικού καθαρισμού που υπολειτουργούν και η ποιότητα του νερού ύδρευσης δεν είναι ιδιαιτέρως καλή με αποτέλεσμα πολλοί πολίτες να χρησιμοποιούν εμφιαλωμένο νερό στην καθημερινότητα τους, παρά το ότι είναι συνδεδεμένοι με δίκτυα ύδρευσης, τότε γίνεται αμέσως κατανοητό ότι η ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών από την ΕΥΔΑΠ και την ΕΥΑΘ θα είναι ασύγκριτα βελτιωμένες.
Τι γίνεται με την άρδευση; Πώς διασφαλίζεται ότι η ύδρευση της Αθήνας δεν θα γίνει εις βάρος των αναγκών άρδευσης των περιοχών στις οποίες επεκτείνεται η ΕΥΔΑΠ;
Η τεχνική γνώση και εμπειρία της ΕΥΔΑΠ, η οποία και σήμερα συνεργάζεται με τους ΟΕΒ της περιοχής, τους Δήμους και την Περιφέρεια, καθώς και οι πολλαπλάσιοι οικονομικοί πόροι που διαθέτει, αποτελούν πρόσθετα εχέγγυα αξιοπιστίας. Το παράδειγμα της άμεσης αποτελεσματικής παρέμβασης της ΕΥΔΑΠ για τη διασφάλιση της άρδευσης του Κωπαϊδικού πεδίου με πλωτά αντλιοστάσια αποδεικνύει ότι η τεχνογνωσία της ΕΥΔΑΠ αποτελεί την καλύτερη ασφαλιστική δικλείδα για τους αγρότες της περιοχής. Παράλληλα η μεταρρύθμιση προβλέπει την ανάδειξη ειδικών συντονιστών από κάθε Δήμο, ο οποίος θα συμμετέχει σε συντονιστικές επιτροπές με όργανα και στελέχη της ΕΥΔΑΠ προκειμένου να αναδεικνύονται και να εισακούγονται τα οποιαδήποτε τοπικά θέματα ύδρευσης και άρδευσης.
Ποια θα είναι η επίπτωση στην τιμή του αρδευτικού νερού της περιέλευσης της αρμοδιότητας της άρδευσης στην ΕΥΔΑΠ σε πολύ σημαντικές γεωργικές περιοχές όπως π.χ. η Βοιωτία;
Σήμερα η τιμολόγηση του αρδευτικού νερού αντανακλά και καλύπτει το λειτουργικό κόστος των δικτύων άρδευσης. Δεν αναμένουμε κάποια αλλαγή στην ακολουθούμενη πρακτική, παρά μόνο εξοικονόμηση νερού -δηλαδή έμμεση μείωση του κόστους- από τη βελτίωση της διαχείρισής του. Επιπρόσθετα, το νομοσχέδιο προβλέπει ρητά ότι για 3 χρόνια δεν θα αυξηθεί η τιμή του αρδευτικού νερού.
Τι γίνεται με την αξία των δικτύων που έχουν δαπανήσει δημότες και δήμοι;
Τα δίκτυα, όπως και τα υπόλοιπα στοιχεία ενεργητικού και παθητικού του Δήμου (είτε πρόκειται για ΔΕΥΑ, είτε για τμήματα ύδρευσης και αποχέτευσης εντός των ΟΤΑ), αποτιμώνται και απορροφώνται από την ΕΥΔΑΠ και την ΕΥΑΘ. Η μεθοδολογία αποτίμησης και το τίμημα που θα προκύψει από την αποτίμηση, θα εγκρίνεται από την ΡΑΑΕΥ και θα καταβάλλεται στον Δήμο. Σε περίπτωση που ένας Δήμος δεν θέλει να παραχωρήσει τα πάγια που έχει στα βιβλία του, διατηρεί το δικαίωμα του opt out, δηλαδή να διατηρήσει την κυριότητα των παγίων του και θα οριστεί ένα τέλος χρήσης που θα καταβάλλεται από την ΕΥΔΑΠ στον εκάστοτε Δήμο. Η δραστηριότητα όμως της ύδρευσης, της αποχέτευσης, της άρδευσης και όλα τα υπόλοιπα στοιχεία ενεργητικού και παθητικού που σχετίζονται με τα ύδατα θα περάσουν στην ΕΥΔΑΠ / ΕΥΑΘ.